सांडपाणी प्रक्रिया

सांडपाणी आणि मैलापाणी विश्लेषण
सांडपाण्यावर प्रक्रिया करणे ही एक अशी प्रक्रिया आहे, जी सांडपाण्यातील बहुतांश दूषित घटक काढून टाकते आणि नैसर्गिक पर्यावरणात विल्हेवाट लावण्यासाठी योग्य असा द्रव पदार्थ व गाळ तयार करते. ही प्रक्रिया प्रभावी होण्यासाठी, सांडपाणी योग्य पाईप्स आणि पायाभूत सुविधांद्वारे प्रक्रिया केंद्रापर्यंत वाहून नेले पाहिजे आणि ही प्रक्रिया स्वतः नियमन व नियंत्रणांच्या अधीन असली पाहिजे. इतर सांडपाण्यावर अनेकदा वेगवेगळ्या आणि काहीवेळा विशेष प्रक्रिया पद्धतींची आवश्यकता असते. सर्वात सोप्या स्तरावर, सांडपाणी आणि बहुतेक सांडपाण्यावर प्रक्रिया ही द्रवांमधून घन पदार्थ वेगळे करून केली जाते, जे सहसा स्थिरीकरणाद्वारे केले जाते. विरघळलेल्या पदार्थांचे टप्प्याटप्प्याने घन पदार्थांमध्ये (सहसा जैविक समूह) रूपांतर करून आणि ते खाली बसवून, वाढत्या शुद्धतेचा सांडपाण्याचा प्रवाह तयार होतो.
वर्णन
सांडपाणी म्हणजे शौचालये, स्नानगृहे, शॉवर, स्वयंपाकघरे इत्यादींमधील द्रव कचरा, ज्याची गटारांद्वारे विल्हेवाट लावली जाते. अनेक भागांमध्ये सांडपाण्यात उद्योग आणि व्यापारातील काही द्रव कचऱ्याचाही समावेश असतो. अनेक देशांमध्ये, शौचालयांमधील कचऱ्याला 'घाणेरडा कचरा' (foul waste), बेसिन, स्नानगृहे आणि स्वयंपाकघरे यांसारख्या उपकरणांमधील कचऱ्याला 'मलजल' (sullage water) आणि औद्योगिक व व्यावसायिक कचऱ्याला 'व्यापारी कचरा' (trade waste) म्हटले जाते. विकसित देशांमध्ये घरगुती पाण्याच्या प्रवाहाची 'राखाडी पाणी' (grey water) आणि 'काळे पाणी' (black water) यामध्ये विभागणी करणे अधिक सामान्य होत आहे, ज्यात राखाडी पाण्याचा वापर झाडांना पाणी देण्यासाठी किंवा शौचालये स्वच्छ करण्यासाठी पुनर्वापर करण्यास परवानगी दिली जाते. बऱ्याच सांडपाण्यात छतावरील किंवा पक्क्या जमिनीवरील काही पृष्ठभागावरील पाण्याचाही समावेश असतो. त्यामुळे, महानगरपालिकेच्या सांडपाण्यात निवासी, व्यावसायिक आणि औद्योगिक द्रव कचऱ्याच्या विसर्जनाचा समावेश होतो आणि त्यात पावसाच्या पाण्याचाही समावेश असू शकतो.

सर्वसाधारणपणे तपासले जाणारे मापदंड:

• बीओडी (बायोकेमिकल ऑक्सिजन डिमांड)

•सीओडी (रासायनिक ऑक्सिजन मागणी)

•एमएलएसएस (मिश्रित मद्य निलंबित घन पदार्थ)

•तेल आणि ग्रीस

•pH

•चालकता

•एकूण विरघळलेले घन पदार्थ

बीओडी (बायोकेमिकल ऑक्सिजन डिमांड):
जैवरासायनिक ऑक्सिजन मागणी किंवा बीओडी म्हणजे, पाण्याच्या दिलेल्या नमुन्यात, विशिष्ट तापमानाला आणि विशिष्ट कालावधीत, त्यातील वायुजीवी जैविक जीवांना सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या विरघळलेल्या ऑक्सिजनचे प्रमाण होय. ही संज्ञा हे प्रमाण निश्चित करण्याच्या रासायनिक प्रक्रियेला देखील सूचित करते. ही एक अचूक परिमाणात्मक चाचणी नाही, तरीही पाण्याच्या सेंद्रिय गुणवत्तेचे सूचक म्हणून तिचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पांच्या परिणामकारकतेचे मापक म्हणून बीओडीचा वापर केला जाऊ शकतो. बहुतेक देशांमध्ये याची गणना पारंपरिक प्रदूषकांमध्ये केली जाते.
COD (रासायनिक ऑक्सिजन मागणी):
पर्यावरण रसायनशास्त्रामध्ये, पाण्यातील सेंद्रिय संयुगांचे प्रमाण अप्रत्यक्षपणे मोजण्यासाठी सामान्यतः रासायनिक ऑक्सिजन मागणी (सीओडी) चाचणी वापरली जाते. सीओडीच्या बहुतेक उपयोगांमध्ये पृष्ठभागावरील पाण्यात (उदा. तलाव आणि नद्या) किंवा सांडपाण्यात आढळणाऱ्या सेंद्रिय प्रदूषकांचे प्रमाण निश्चित केले जाते, ज्यामुळे सीओडी हे पाण्याच्या गुणवत्तेचे एक उपयुक्त मापक ठरते. अनेक सरकारे सांडपाणी पर्यावरणात परत सोडण्यापूर्वी त्यातील कमाल रासायनिक ऑक्सिजन मागणीच्या मर्यादेबाबत कठोर नियम लागू करतात.

cr.जलशुद्धीकरण