घट्ट करणारे पदार्थयांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो आणि सध्याचे उपयोजन संशोधन कापड छपाई आणि रंगाई, जल-आधारित लेप, औषध, अन्न प्रक्रिया आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तू या क्षेत्रांमध्ये सखोलपणे गुंतलेले आहे.
१. कापडाची छपाई आणि रंगाई
कापड आणि कोटिंग प्रिंटिंगमध्ये चांगला छपाईचा परिणाम आणि गुणवत्ता मिळवणे हे मोठ्या प्रमाणावर प्रिंटिंग पेस्टच्या कार्यक्षमतेवर अवलंबून असते, ज्यामध्ये थिकनरची (दाट करणाऱ्या घटकाची) कार्यक्षमता महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. थिकनिंग एजंटच्या (दाट करणाऱ्या घटकाच्या) वापरामुळे छपाई उत्पादनाला गडद रंग मिळतो, छपाईची रूपरेषा स्पष्ट होते, रंग तेजस्वी आणि परिपूर्ण दिसतो, उत्पादनाची पारगम्यता आणि थिक्सोट्रॉपी सुधारते, आणि छपाई व रंगाई उद्योगांसाठी अधिक नफ्याची संधी निर्माण होते. पूर्वी प्रिंटिंग पेस्टसाठी थिकनिंग एजंट म्हणून नैसर्गिक स्टार्च किंवा सोडियम अल्जिनेट वापरले जात असे. नैसर्गिक स्टार्चपासून पेस्ट बनवण्यातील अडचणी आणि सोडियम अल्जिनेटच्या उच्च किमतीमुळे, हळूहळू त्याची जागा ॲक्रेलिक प्रिंटिंग आणि रंगाई थिकनिंग एजंटने घेतली आहे.
२. पाण्यावर आधारित रंग
रंगाचे मुख्य कार्य म्हणजे लेप दिलेल्या वस्तूला सजवणे आणि तिचे संरक्षण करणे. थिकनरच्या योग्य मिश्रणामुळे लेप प्रणालीचे द्रव गुणधर्म प्रभावीपणे बदलता येतात, ज्यामुळे त्याला थिक्सोट्रॉपी प्राप्त होते आणि लेपाला चांगली साठवणूक स्थिरता व वापराचे गुणधर्म मिळतात. एका चांगल्या थिकनरने खालील आवश्यकता पूर्ण केल्या पाहिजेत: साठवणुकीदरम्यान लेपाची चिकटपणा सुधारणे, लेपाचे विलग होणे रोखणे, जलद गतीने रंगकाम करताना चिकटपणा कमी करणे, रंगकामानंतर लेपाच्या थराचा चिकटपणा सुधारणे, प्रवाहीपणा आणि लटकण्याची घटना टाळणे, इत्यादी. पारंपारिक थिकनरमध्ये अनेकदा पाण्यात विरघळणारे पॉलिमर वापरले जातात, जसे की हायड्रॉक्सीइथिल सेल्युलोज (HEC), जो सेल्युलोज डेरिव्हेटिव्हमधील एक पॉलिमर आहे. SEM डेटा दर्शवितो की पॉलिमर थिकनर कागदी उत्पादनांच्या लेप प्रक्रियेदरम्यान पाण्याचे धारण देखील नियंत्रित करू शकतो आणि थिकनरच्या उपस्थितीमुळे लेप दिलेल्या कागदाचा पृष्ठभाग गुळगुळीत आणि एकसमान होऊ शकतो. विशेषतः, स्वेलिंग इमल्शन (HASE) थिकनरमध्ये उत्कृष्ट स्प्लॅटरिंग प्रतिरोधक क्षमता असते आणि लेप दिलेल्या कागदाचा पृष्ठभाग खडबडीतपणा मोठ्या प्रमाणात कमी करण्यासाठी इतर प्रकारच्या थिकनरसोबत त्याचा वापर केला जाऊ शकतो.
३: अन्न
आजपर्यंत, जगात अन्न उद्योगात ४० पेक्षा जास्त प्रकारचे अन्न घट्ट करणारे घटक (फूड थिकनिंग एजंट्स) वापरले जातात, जे प्रामुख्याने अन्नाचे भौतिक गुणधर्म किंवा स्वरूप सुधारण्यासाठी आणि स्थिर करण्यासाठी, अन्नाची चिकटपणा (व्हिस्कोसिटी) वाढवण्यासाठी, अन्नाला बुळबुळीत चव देण्यासाठी, तसेच अन्न घट्ट करणे, स्थिर करणे, एकजीव करणे, जेलचे पायसीकरण करणे, चव लपवणे, चव सुधारणे, स्वाद वाढवणे आणि गोडवा आणणे यांसारख्या भूमिका बजावतात. घट्ट करणाऱ्या घटकांचे अनेक प्रकार आहेत, जे नैसर्गिक आणि रासायनिक संश्लेषणात विभागलेले आहेत. नैसर्गिक घट्ट करणारे घटक प्रामुख्याने वनस्पती आणि प्राण्यांपासून मिळवले जातात, आणि रासायनिक संश्लेषणात बनवलेल्या घट्ट करणाऱ्या घटकांमध्ये सीएमसी-एनए (CMC-Na), प्रोपिलीन ग्लायकोल अल्जिनेट इत्यादींचा समावेश होतो.
४. दैनंदिन रासायनिक उद्योग
सध्या, दैनंदिन रासायनिक उद्योगात २०० हून अधिक घट्ट करणारे पदार्थ (थिकनर) वापरले जातात, ज्यात प्रामुख्याने अजैविक क्षार, सर्फॅक्टंट्स, पाण्यात विरघळणारे पॉलिमर आणि फॅटी अल्कोहोल व फॅटी ॲसिड यांचा समावेश होतो. दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंच्या बाबतीत, याचा उपयोग भांडी धुण्याच्या लिक्विडमध्ये केला जातो, ज्यामुळे उत्पादन पारदर्शक, स्थिर, भरपूर फेस देणारे, हाताला मुलायम आणि सहज धुवून निघणारे बनते. याचा वापर अनेकदा सौंदर्यप्रसाधने, टूथपेस्ट इत्यादींमध्ये केला जातो.
५. इतर
पाण्यावर आधारित फ्रॅक्चरिंग फ्लुइडमध्ये थिकनर हा एक मुख्य अॅडिटीव्ह असतो, जो फ्रॅक्चरिंग फ्लुइडच्या कार्यक्षमतेशी आणि फ्रॅक्चरिंगच्या यशापयशाशी संबंधित असतो. याव्यतिरिक्त, थिकनरचा वापर वैद्यकीय क्षेत्र, कागदनिर्मिती, सिरॅमिक्स, चामड्यावर प्रक्रिया, इलेक्ट्रोप्लेटिंग आणि इतर क्षेत्रांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.
पोस्ट करण्याची वेळ: १९ सप्टेंबर २०२३
