औद्योगिक सांडपाणी प्रक्रियेमध्ये, छपाई आणि रंगाईचे सांडपाणी हे प्रक्रिया करण्यास सर्वात कठीण सांडपाण्यांपैकी एक आहे. त्याची रचना गुंतागुंतीची असते, त्यात रंगाचे प्रमाण जास्त असते, ते अत्यंत सांद्र असते आणि त्याचे विघटन करणे कठीण असते. पर्यावरणाचे प्रदूषण करणाऱ्या औद्योगिक सांडपाण्यांपैकी हे एक सर्वात गंभीर आणि प्रक्रिया करण्यास कठीण पाणी आहे. यातील अडचणींमध्ये, रंग काढून टाकणे तर त्याहूनही अधिक कठीण आहे.
छपाई आणि रंगाईच्या सांडपाण्यावर प्रक्रिया करण्याच्या अनेक पद्धतींपैकी, स्कंदन (coagulation) ही उद्योगांमध्ये सर्वाधिक वापरली जाणारी पद्धत आहे. सध्या, माझ्या देशातील कापड छपाई आणि रंगाई उद्योगांमध्ये वापरले जाणारे पारंपरिक स्कंदक (flocculants) हे ॲल्युमिनियम-आधारित आणि लोह-आधारित आहेत. रंग काढण्याचा परिणाम कमी असतो, आणि जर रिॲक्टिव्ह रंगाचा रंग काढला, तर रंग काढण्याचा परिणाम जवळजवळ होतच नाही, आणि प्रक्रिया केलेल्या पाण्यात धातूचे आयन शिल्लक राहतात, जे मानवी शरीरासाठी आणि सभोवतालच्या पर्यावरणासाठी अत्यंत हानिकारक असतात.
डायसायनडायमाइड फॉर्मल्डिहाइड रेझिन डीकलरिंग एजंट हे एक सेंद्रिय पॉलिमर फ्लॉक्युलंट असून, ते क्वाटरनरी अमोनियम सॉल्ट प्रकारातील आहे. पारंपारिक सामान्य डीकलरिंग फ्लॉक्युलंट्सच्या तुलनेत, याचा फ्लॉक्युलेशन वेग जास्त असतो, डोस कमी लागतो आणि सह-अस्तित्वात असलेल्या क्षारांचा, पीएचचा व तापमानाचा प्रभाव कमी असतो, असे फायदे आहेत.
डायसायनायडामाइड फॉर्मल्डिहाइड रेझिन डीकलरिंग एजंट हे एक फ्लॉक्युलंट आहे, जे प्रामुख्याने रंग काढण्यासाठी आणि COD काढून टाकण्यासाठी वापरले जाते. याचा वापर करताना, सांडपाण्याचे pH मूल्य तटस्थ ठेवण्याची शिफारस केली जाते. वापराच्या विशिष्ट पद्धतींसाठी कृपया तंत्रज्ञांशी संपर्क साधा. छपाई आणि रंगाई उत्पादकांकडून मिळालेल्या अनेक सहकार्य अभिप्रायांनुसार, डायसायनायडामाइड फॉर्मल्डिहाइड रेझिन डीकलरायझरचा छपाई आणि रंगाईच्या सांडपाण्यातील रंग काढण्यावर लक्षणीय परिणाम होतो. क्रोमा काढण्याचा दर ९६% पेक्षा जास्त असू शकतो आणि COD काढण्याचा दर देखील ७०% पेक्षा जास्त झाला आहे.
सेंद्रिय पॉलिमर फ्लॉक्युलंट्सचा वापर सर्वप्रथम १९५० च्या दशकात सुरू झाला, प्रामुख्याने पॉलिएक्रिलामाइड जलशुद्धीकरण फ्लॉक्युलंट्सचा. पॉलिएक्रिलामाइडचे नॉन-आयनिक, अॅनायनिक आणि कॅटायनिक असे वर्गीकरण केले जाऊ शकते. या लेखात, आपण कॅटायनिक सेंद्रिय पॉलिमर फ्लॉक्युलंट्सपैकी, क्वाटरनरी अमाइनने सॉल्ट केलेल्या एक्रिलामाइड पॉलिमर डायसायनडायमाइड फॉर्मल्डिहाइड रेझिन डीकलरिंग फ्लॉक्युलंटबद्दल जाणून घेणार आहोत.
डायसायनडायमाइड फॉर्मल्डिहाइड रेझिन डीकलरिंग फ्लॉक्युलंटची प्रथम अल्कधर्मी परिस्थितीत ॲक्रिलामाइड आणि फॉर्मल्डिहाइडच्या जलीय द्रावणासोबत अभिक्रिया केली जाते, त्यानंतर डायमिथाइलअमाइनसोबत अभिक्रिया केली जाते आणि मग थंड करून हायड्रोक्लोरिक ॲसिडने क्वार्टनाइझ केले जाते. बाष्पीभवनाने उत्पादन संहत करून गाळले जाते, ज्यामुळे क्वार्टनाइझ्ड ॲक्रिलामाइड मोनोमर मिळतो.
डायसायनायडामाइड-फॉर्मल्डिहाइड संघनन पॉलिमर रंगहीन करणारे फ्लॉक्युलंट १९९० च्या दशकात सादर करण्यात आले. रंगीत सांडपाण्यातील रंग काढून टाकण्याचा याचा एक अतिशय उत्कृष्ट विशेष प्रभाव आहे. उच्च-रंग आणि उच्च-घनतेच्या सांडपाण्यावर प्रक्रिया करताना, फक्त पॉलिएक्रिलामाइड किंवा पॉलिएल्युमिनियम क्लोराईड फ्लॉक्युलंट वापरले जाते. पॉलिएल्युमिनियम क्लोराईड फ्लॉक्युलंट रंगद्रव्य पूर्णपणे काढून टाकू शकत नाही, आणि रंगहीन करणारे फ्लॉक्युलंट टाकल्यानंतर, ते मोठ्या प्रमाणात कॅटायन्स (धन आयन) पुरवून सांडपाण्यातील रंगद्रव्याच्या रेणूंना जोडलेला ऋण प्रभार निष्प्रभ करते आणि अशा प्रकारे त्यांना अस्थिर करते. शेवटी, मोठ्या संख्येने फ्लॉक्यूल्स (कण) तयार होतात, जे फ्लॉक्युलेशन आणि अस्थिरीकरणानंतर रंगद्रव्याचे रेणू शोषून घेऊ शकतात, ज्यामुळे रंगहीन करण्याचा उद्देश साध्य होतो.
डीकलरायझरचा वापर कसा करावा:
रंगहीन करणारे फ्लॉक्युलंट वापरण्याची पद्धत पॉलिएक्रिलामाइडसारखीच आहे. जरी ते द्रव स्वरूपात असले तरी, वापरण्यापूर्वी ते पातळ करणे आवश्यक असते. उत्पादक शिफारस करतात की ते १०%-५०% पर्यंत पातळ करावे आणि नंतर सांडपाण्यात टाकून पूर्णपणे ढवळावे. यामुळे तुरटीचे कण तयार होतात. रंगीत सांडपाण्यातील रंगीत पदार्थ फ्लॉक्युलेट होऊन पाण्यातून अवक्षेपित होतात आणि विलगीकरण साधण्यासाठी अवसादन किंवा एअर फ्लोटेशन पद्धतीचा वापर केला जातो.
छपाई आणि रंगाई, वस्त्रोद्योग आणि इतर उद्योगांमध्ये पाण्याचा वापर खूप जास्त असतो आणि पुनर्वापराचा दर कमी असतो. त्यामुळे, जलस्रोतांचा अपव्यय होणे ही एक सामान्य बाब आहे. जर या उच्च-रंग आणि उच्च-घनतेच्या औद्योगिक सांडपाण्यावर प्रगत प्रक्रिया आणि पुनर्चक्रीकरण करण्यासाठी ही पद्धत वापरली गेली, तर त्यामुळे केवळ मोठ्या प्रमाणात ताज्या औद्योगिक जलस्रोतांची बचतच होत नाही, तर औद्योगिक सांडपाण्याचा निचरा देखील थेट कमी होतो. छपाई, रंगाई आणि वस्त्रोद्योगांच्या शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी याचे मोठे आणि दूरगामी महत्त्व आहे.
इझी बाय मधून उद्धृत.
पोस्ट करण्याची वेळ: १६ नोव्हेंबर २०२१